👥 Ba đối tượng, ba nhu cầu khác nhau

Theo chuyên gia, khó khăn lớn nhất không nằm ở công nghệ. Nhiều người nghĩ trước hết phải có máy mạnh, phần mềm mới, nhưng thách thức thật sự là năng lực tổ chức dạy học: làm sao đi từ “giới thiệu công cụ AI” sang phát triển năng lực AI cho học sinh. Vì vậy, đầu tư cho năng lực của giáo viên quan trọng không kém đầu tư cho hạ tầng.

🧩 Mô hình triển khai: cốt lõi, tích hợp và mở rộng

Ông cho rằng cách phù hợp nhất là kết hợp ba lớp, đúng với định hướng của khung 2422 do Bộ ban hành:

• Chuyên đề cốt lõi: bắt buộc, 12 tiết/lớp/năm học.
• Tích hợp và trải nghiệm: các môn học, hoạt động giáo dục tạo cơ hội để học sinh củng cố, vận dụng và phát triển những gì đã học về AI.
• Nội dung mở rộng: nhà trường chủ động tổ chức tùy điều kiện thực tế.

Lý do là AI có hai mặt. Một mặt, nó có kiến thức riêng cần học có hệ thống: dữ liệu, thuật toán, mô hình, thiên kiến, quyền riêng tư và trách nhiệm của con người. Mặt khác, AI chỉ thật sự có nghĩa khi đặt vào một bối cảnh cụ thể của môn học:

📈 Lộ trình theo cấp học

Đạo đức, an toàn và trách nhiệm không phải một chương riêng ở cuối, mà cần là một lớp nội dung xuyên suốt toàn bộ chương trình.

⚠️ Cái bẫy “học cách viết prompt”

Biết viết câu lệnh là một kỹ năng hữu ích, nhưng chưa phải là hiểu AI. Theo chuyên gia, học sinh cần nắm tối thiểu bốn điều:

1. AI hoạt động dựa trên dữ liệu, thuật toán và mô hình.
2. Dữ liệu có thể thiếu hoặc thiên lệch.
3. Kết quả AI đưa ra có thể sai.
4. Một câu trả lời trình bày rất thuyết phục vẫn chưa chắc là câu trả lời đúng.

🧭 Chỉ cấm thì chưa đủ: phải đổi cách giao bài và đánh giá

Khi công cụ đã có mặt trong đời sống, chỉ cấm học sinh dùng AI thì chưa giải quyết được vấn đề. Cách giao bài và cách đánh giá cũng phải thay đổi: thay vì chỉ chấm sản phẩm cuối cùng, giáo viên có thể đánh giá cả quá trình, qua những câu hỏi như:

• Học sinh xác định vấn đề như thế nào?
• Đã dùng AI ở bước nào và vì sao?
• Đã kiểm chứng thông tin ra sao, dựa vào nguồn nào?
• Đã chỉnh sửa kết quả của AI như thế nào?
• Cuối cùng, các em có giải thích và bảo vệ được sản phẩm của mình không?

Sản phẩm có thể đi kèm nhật ký quá trình, thuyết trình, phản biện hoặc vấn đáp ngắn.

📚 Tài liệu “mở”, không chạy theo từng phiên bản công cụ

Nhóm của chuyên gia đang xây dựng tài liệu Giáo dục Trí tuệ nhân tạo lớp 12, bám theo khung nội dung của Bộ, gồm bốn mảng lớn: tư duy lấy con người làm trung tâm; đạo đức AI; các kỹ thuật và ứng dụng AI; thiết kế hệ thống AI. Ông nhấn mạnh chữ “mở”: công nghệ AI đổi thay quá nhanh nên tài liệu không thể chạy theo từng phiên bản công cụ. Chính khung của Bộ cũng xác định nội dung cần mở, linh hoạt, cập nhật định kỳ và không phụ thuộc vào một nền tảng cụ thể.

🔬 Gợi ý áp dụng cho Tổ KHTN (phần biên tập của Tổ, không phải ý kiến của chuyên gia)

Phiếu khai báo sử dụng AI trong bài Bộ quy tắc ứng xử AI trong lớp học có thể dùng làm “nhật ký quá trình” cho các hoạt động trên.